Trước đây khi Đảng và Nhà nước chưa có nhiều chính sách hỗ trợ dành cho người nghèo, thì việc bình bầu hộ nghèo ở các khu dân cư diễn ra trong tình đoàn kết.
Nhưng trong những năm gần đây, sự quan tâm của Đảng dành cho người nghèo ngày càng lớn, các chính sách như cho sinh viên nghèo vay vốn, phát thẻ bảo hiểm, quà Tết cho người nghèo... đã làm cho việc bình bầu hộ nghèo không còn là chuyện dành cho những gia đình nghèo mà nó được sự quan tâm của toàn “xã hội”. Biết bao câu chuyện buồn vui đã xảy ra xung quanh việc bình bầu hộ nghèo khiến ta không khỏi suy ngẫm.
Bà Nguyễn Thị Thủy
Hiện nay mức tính thu nhập hộ nghèo chưa có sự thống nhất nên ở các khu dân cư việc bình chọn hộ nghèo vẫn còn gặp không ít vướng mắc. Nhiều nơi còn xảy ra bất hòa trong nội bộ nhân dân khi bình xét.
Chẳng hạn ở xóm 6 - Nghi Trường - Nghi Lộc (Nghệ An) có người chỉ vì năm ngoái được bầu hộ nghèo nhưng năm nay không được nên đã lăng mạ xúc phạm cán bộ. Rồi cũng từ bình bầu hộ nghèo mà xảy ra sự bất bình, thù oán của một số người dân với cán bộ, cơ sở.
Không chỉ có vậy, khi hỗ trợ của Nhà nước về tới địa phương thì đã có không ít cán bộ bớt xén tiền, quà hỗ trợ; phân chia cho bà con họ hàng mình phần hơn khiến nhân dân không khỏi bất bình, phẫn nộ. Nhiều vụ việc được các phương tiện truyền thông đưa tin đã làm nhân dân mất lòng tin ở cán bộ, đảng viên.
Tuy nhiên bên cạnh chuyện buồn vẫn có những tấm gương làm ta phải khâm phục. Ở xóm Hương Tín, xã Nghi Đức - TP Vinh, mọi người vẫn thường kể cho nhau nghe chuyện “trả lại hộ nghèo” của bà Nguyễn Thị Thủy như một tấm gương sáng về nâng cao nhận thức đúng đắn của mỗi người dân khi nhận được ưu đãi của Nhà nước.
Trong năm 2009, khi được nhân dân trong xóm đề nghị đưa vào danh sách bầu chọn hộ nghèo, bà và các con bà đã kiên quyết từ chối với một suy nghĩ thật đơn giản: bà có năm người con đều đã trưởng thành, có công việc ổn định có thể phụng dưỡng mẹ. Khó khăn của gia đình bà đã giảm nhiều so với những năm trước.
Trong khi có nhiều người đang cố “chạy” để có được tấm giấy công nhận hộ nghèo, có tấm thẻ bảo hiểm miễn phí. Đâu đó vẫn có những người con, là cán bộ, đảng viên, có nhà lầu, xe hơi, nhưng vẫn tách cha mẹ ra để được hưởng chút “hơi” hộ nghèo.
Câu chuyện về bà Thủy là niềm vui dành cho tất cả chúng ta về một tấm gương sáng đã góp phần nâng cao nhận thức của mọi người khi nhận được các hỗ trợ của Nhà nước.
Nhưng bên cạnh đó, những câu chuyện buồn trên đây vẫn không khỏi làm chúng ta phải suy nghĩ. Vậy nguyên nhân nào đã dẫn tới sự mất đoàn kết trong nhân dân khi bình bầu hộ nghèo như vậy?
Thiết nghĩ nguyên nhân đầu tiên là do việc thực hiện không công bằng của các cán bộ, đảng viên khi tổ chức bình bầu ở các khu dân cư.
Nguyên nhân thứ hai là do việc tính mức thu nhập hộ nghèo ở nước ta chưa hợp lí. Theo quy định, một gia đình được xếp vào hộ nghèo khi mức thu nhập bình quân của mỗi khẩu dưới 200 nghìn đồng/tháng. Và một vấn đề được đặt ra hiện nay đó là việc tính nguồn thu nhập của người nông dân rất khó khăn.
Vì ở các vùng nông thôn, việc tính mức thu nhập được dựa vào nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp. Nếu tính như vậy thì hầu hết các hộ nông dân nước ta đều thuộc hộ nghèo. Vì chúng ta đều biết mức thu nhập từ nông nghiệp của người nông dân nước ta hiện nay còn rất thấp.
Nguyên nhân thứ ba là sự nhận thức của nhân dân trước sự hỗ trợ của Nhà nước chưa cao.
Để khắc phục tình trạng trên, trước hết Nhà nước cần có các quy định tính toán mức thu nhập người nghèo cụ thể hơn, nhất là ở các vùng nông thôn. Mặt khác, các tổ chức, đoàn thể, mỗi cán bộ, đảng viên phải tuyên truyền để nhân dân hiểu được, những trợ giúp người nghèo nhận được là kết quả của những tấm lòng tương thân tương ái của nhân dân cả nước dành cho nhau, cho những người còn gặp nhiều khó khăn.
Và mỗi cán bộ, đảng viên khi thực thi các hỗ trợ của Nhà nước dành cho người nghèo cũng cần nâng cao trách nhiệm của mình, làm việc công tâm thì chắc chắn sẽ không còn những trường hợp thiếu công bằng.
Hơn nữa, trong quá trình bình bầu, các địa phương phải xét chọn như thế nào để người được nhận hỗ trợ hộ nghèo thấy mình nhận là xứng đáng, chứ không cảm thấy bị xúc phạm.
Bởi có nhiều gia đình, con cái rất thành đạt, nếu bầu cha mẹ họ vào hộ nghèo thì khác nào xem họ là những người con bất hiếu. Vì phụng dưỡng cha mẹ luôn là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta mà bất kỳ người con có tâm nào cũng phải ghi nhớ.