Nghệ An là một tỉnh đất rộng, người đông, tuyến biên giới dài 419,5 km tiếp giáp với 3 tỉnh Hủa Phăn, Xiêng Khoảng, Bôlykhămxay của nước CHDCND Lào.
Trên tuyến biên giới có 2 cửa khẩu quốc tế là cửa khẩu Nậm Cắn ở Kì Sơn, Thanh Thuỷ ở Thanh Chương và 1 cửa khẩu phụ Tam Hợp ở Tương Dương; 3 đường quốc lộ và hàng trăm đường tiểu ngạch đi đến các tỉnh biên giới của nước bạn Lào.
Hội đủ cả 4 yếu tố sản xuất, thẩm lậu, buôn bán và sử dụng ma túy lớn, Nghệ An được xác định là địa bàn trọng điểm phức tạp về ma tuý của cả nước.
Từ khi Trung Quốc, Thái Lan truy quét mạnh tội phạm ma tuý thì tội phạm chuyển hướng đưa ma tuý từ vùng “tam giác vàng” ra thế giới qua tuyến Tây Bắc như Lai Châu, Tuyên Quang và các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh. Đặc biệt sau khi Bộ Công an triệt xoá các đường dây tội phạm ma tuý lớn do Vũ Xuân Trường, Trịnh Nguyên Thuỷ cầm đầu… tội phạm chuyển trọng tâm và hoạt động ở tuyến biên giới Nghệ An, Hà Tĩnh.
Ma tuý được vận chuyển qua cửa khẩu Nậm Cắn, Thanh Thuỷ (Nghệ An), Cầu Treo (Hà Tĩnh) và các đường tiểu ngạch vào Nghệ An tập kết tại các địa bàn Lượng Minh (Tương Dương); Châu Kim, Tri Lễ (Quế Phong); Nậm Cắn, Huồi Tụ, Chiêu Lưu (Kì Sơn)… sau đó đem đi tiêu thụ trong cả nước và ra nước ngoài.
10 năm trở lại đây, bình quân mỗi năm, lực lượng kiểm soát ma túy Nghệ An phát hiện, bắt giữ 550 - 650 vụ, 700 - 800 đối tượng phạm tội về ma tuý; thu giữ 8 - 10 kg hêrôin, 40 - 50 kg thuốc phiện, 4.000 - 4.500 viên ma tuý tổng hợp, trong đó 80% số vụ và lượng ma tuý có nguồn gốc thẩm lậu từ nước ngoài vào mà chủ yếu là từ tuyến biên giới Việt - Lào. Năm 2009, Nghệ An đã phát hiện, bắt giữ 783 vụ, 983 đối tượng, thu giữ 30,06 kg hêrôin, 843 viên ma túy tổng hợp.
Vài năm trở lại đây, tình hình tội phạm ma túy ở khu vực biên giới có nhiều diễn biến phức tạp. Xuất hiện các toán người từ bên kia biên giới mang theo vũ khí nóng xâm nhập vào các vùng hẻo lánh ở khu vực biên giới, cấu kết với đối tượng trong nội địa, hình thành các tụ điểm buôn bán ma tuý lưu động, khi bị phát hiện thì sẵn sàng dùng súng bắn trả lực lượng chức năng.
Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/CP ngày 31/7/1998 của Chính phủ về “Tăng cường công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới”, Công an Nghệ An đã xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế về phòng chống ma tuý” và tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai xuống từng cơ sở.
Những năm qua, công tác phối hợp giữa Công an tỉnh Nghệ An với các tỉnh bạn Lào, nhất là các tỉnh có chung biên giới như Xiêng Khoảng, Hủa Phăn, Bôlykhămxay được đẩy mạnh.
Công an hai bên đã thường xuyên duy trì giao ban định kì, gặp gỡ trao đổi thông tin nghiệp vụ. 10 năm qua, lực lượng công an hai bên đã tổ chức 34 lần giao ban cấp tỉnh. Trong đó 22 lần giao ban với tỉnh Xiêng Khoảng, 9 lần giao ban với tỉnh Bôlykhămxay, 3 lần với tỉnh Hủa Phăn. Qua các cuộc giao ban đã trao đổi, cung cấp cho nhau nhiều thông tin có giá trị về tình hình hoạt động của tội phạm ma tuý.
Đặc biệt là tình hình về các đường dây mua bán, vận chuyển ma tuý qua biên giới, các tụ điểm tập kết, buôn bán, tiêu thụ ma tuý, trao đổi thông tin về phương thức, thủ đoạn hoạt động của đối tượng để phối hợp đấu tranh.
Phía bạn cũng đã phối hợp tuần tra, kiểm soát ma tuý thẩm lậu qua biên giới, giúp đỡ Công an Nghệ An triệt xoá nhiều đường dây, ổ nhóm tội phạm ma tuý ở khu vực biên giới.
Hai bên đã phối hợp điều tra, xác minh các đối tượng mua bán, vận chuyển ma tuý tại các địa bàn trọng điểm như Lạc Xao (Bôlykhămxay), Noọng Héc (Xiêng Khoảng), Sầm Nưa, Sầm Tớ (Hủa Phăn), thành phố Viên Chăn…, phá các chuyên án 207L, 109L, 304P, 911T…
Công an Nghệ An còn phối hợp với Công an nước bạn xác minh các đối tượng có lệnh truy nã trốn sang Lào. Điển hình như bắt các đối tượng Trần Văn Hợi, Nguyễn Văn Cẩn và Nguyễn Chiến Thắng là các đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm, truy nã quốc tế tại Viên Chăn - Lào... Nhờ đó đã ngăn chặn có hiệu quả một lượng lớn ma túy thẩm lậu từ nước ngoài vào Nghệ An.
Công an Nghệ An đã tổ chức 3 lớp bồi dưỡng cho 94 lượt cán bộ Công an Lào về công tác phòng chống tội phạm, phòng chống ma tuý. Ngoài ra, Công an hai bên còn thường xuyên trao đổi kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng bảo vệ ANTQ, tranh thủ người có uy tín, xây dựng phòng tuyến an ninh biên giới.
Công an Nghệ An đã tư vấn cho Công an các tỉnh của Lào có chung biên giới trong công tác tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền chỉ đạo các ngành tham gia công tác bảo vệ ANTT, nhằm phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào công tác đảm bảo ANTT nói chung, phòng chống ma túy nói riêng.
Trong công tác phối hợp đấu tranh chống tội phạm ma tuý, không thể không nhắc đến những khó khăn mà hai bên gặp phải. Ngoài những khó khăn do điều kiện tự nhiên, kinh tế, thực tiễn điều tra, xác minh, xử lí tội phạm có yếu tố nước ngoài làm phát sinh nhiều vấn đề về khía cạnh pháp lí, ngôn ngữ, thông tin liên lạc...
Xác định đấu tranh chống tội phạm ma túy vùng biên luôn là vấn đề quan trọng, Công an Nghệ An luôn coi trọng việc nâng cao hợp tác quốc tế. Việc hợp tác với lực lượng phòng chống ma tuý nước bạn Lào góp phần rất lớn trong việc khống chế dòng chảy ma tuý, không để thẩm lậu vào nội địa.
Thời gian tới, Công an Nghệ An tiếp tục thực hiện tốt các nội dung phối hợp mà hai bên đã thoả thuận hợp tác, thường xuyên trao đổi thông tin và kinh nghiệm, cùng phối hợp tổ chức đấu tranh các chuyên án, khám phá các đường dây, tổ chức buôn bán ma tuý hoạt động xuyên quốc gia.