Cứ mỗi độ Xuân về, đâu đó trên khắp các thung lũng của vùng rừng núi Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong (Nghệ An), người dân lại lén lút trồng cây hoa anh túc (thuốc phiện). Tái trồng cây thuốc phiện vẫn đang là câu chuyện dài kỳ bởi nó như một tập quán đã ăn sâu vào trong tiềm thức của người dân các huyện rẻo cao này…
Từ chuyện tái trồng cây thuốc phiện
Năm nào cũng vậy, cứ sau Tết Nguyên đán, trên khắp các thung lũng của các huyện vùng cao lại xuất hiện rải rác loại hoa anh túc do người dân trồng lén lút.
Ông Lô Đại Duyên - Bí thư Đảng uỷ xã biên giới Mai Sơn - Tương Dương cho biết: tái trồng cây thuốc phiện ở khu vực này dường như năm nào cũng diễn ra, hầu hết là do các bản người Mông ở Phà Kháo và Piêng Cọc.
Năm 2008, tại đây Bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương đã phát hiện và xoá nhổ hơn 3 ha cây thuốc phiện. Việc kiểm điểm, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho bà con cũng được thực hiện ngay sau đó.
Tuy nhiên, sau Tết Canh Dần tổ công tác của đồn biên phòng Luân Mai thuộc Biên phòng Nghệ An phối hợp với chính quyền địa phương một số xã biên giới của hai huyện Tương Dương và Quế Phong đi kiểm tra dọc tuyến biên giới tiếp tục phát hiện một số cánh đồng trồng cây thuốc phiện.
Điển hình, ngày 25/2, tổ công tác phát hiện tại địa bàn bản Thâm Thẩm xã Nhôn Mai một rẫy thuốc phiện có diện tích 400 m2. Chủ nhân của rẫy thuốc phiện nói trên được xác định là ông Moong Văn Khoa (50 tuổi), trú tại bản Thâm Thẩm.
Trước đó, ngày 5/2, tổ tuần tra Bộ đội biên phòng Đồn 517 gồm 12 chiến sỹ phối hợp với dân quân xã Nậm Giải, huyện biên giới Quế Phong tiến hành tuần tra dọc biên giới cũng phát hiện một cánh đồng trồng cây thuốc phiện có diện tích lên tới 1.500 m2 của bà con người Mông trồng xen lẫn với diện tích hoa màu.
Ngày 19/2 vừa qua, Đồn biên phòng 527 tiến hành tuần tra dọc biên giới xã Mỹ Lý (xã xa nhất của huyện Kỳ Sơn) cũng phát hiện một thửa ruộng trồng cây thuốc phiện có diện tích hơn 300 m2.
Điều đáng nói ở đây, khác với những năm trước khi các thửa ruộng thuốc phiện được trồng riêng biệt trong các thung lũng sát biên giới để tránh sự phát hiện của các lực lượng chức năng thì gần đây, bà con lại trồng xen lẫn cây thuốc phiện vào các thửa ruộng trồng hoa màu, nhất là cây cải cúc bởi hai loại cây này khi mới mọc thường rất giống nhau.
Làm gì để xoá bỏ cây thuốc phiện vĩnh viễn?
Người dân ở các xã vùng cao biết, thuốc phiện là cây trồng có thu nhập khá, bởi vậy việc bỏ cây thuốc phiện mà vẫn duy trì được cuộc sống cho bà con vùng cao là một bài toán khá hóc búa không dễ tìm đáp án. Kỳ Sơn trước đây được xem là một huyện có diện tích thuốc phiện nhiều nhất tỉnh và toàn quốc. Số xã trồng cây thuốc phiện ở đây năm cao nhất có tới 16/21 xã.
Tại đây, nhiều giải pháp đồng bộ đã được triển khai trong nhiều năm với quyết tâm xoá bỏ cây thuốc phiện, giúp bà con chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cây trồng, vật nuôi.
Từ việc tuyên truyền mạnh mẽ tới tận các bản làng xa xôi nhất nhằm nâng cao nhận thức cho bà con về sự nguy hại từ cây thuốc phiện đến việc chỉ đạo kiên quyết trong việc xoá nhổ, đốt dọn không cho gieo trỉa, thu hồi vốn hỗ trợ, lập hồ sơ chứng lý để làm cơ sở cho việc xử lý theo pháp luật đối với các hộ trồng cây thuốc phiện đã được triển khai mạnh mẽ.
Nhờ vậy, đến năm 1998, diện tích cây thuốc phiện ở trên địa bàn huyện cơ bản được xoá bỏ hoàn toàn.
Từ năm 1999 đến nay, huyện tập trung vào chỉ đạo chống tái trồng cây thuốc phiện. Đi đôi với việc xoá bỏ cây thuốc phiện, Kỳ Sơn cũng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá.
Từ trồng lúa nước, đến phát triển diện tích cây ăn quả, rồi chăn nuôi, phát triển kinh tế trang trại, đến nay hiệu quả kinh tế đã hiển hiện trước mắt.
Không chỉ riêng Kỳ Sơn, thời gian qua, các huyện vùng cao khác như Tương Dương, Quế Phong cũng đã có những giải pháp mang tính lâu dài nhằm từng bước đưa bà con vùng cao ra khỏi tập tục trồng cây thuốc phiện.
Tuy nhiên, tình trạng tái trồng cây thuốc phiện đã và đang diễn ra hàng năm vẫn là những thách thức không nhỏ đặt ra trước mắt. Muốn xoá bỏ vĩnh viễn cây thuốc phiện, bài học kinh nghiệm chung vẫn là tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về mọi mặt cho cán bộ, nhân dân.
Tiếp tục chuyển dịch cơ cấu kinh tế từng vùng để xác định mô hình cây, con thay thế cây thuốc phiện vững chắc, quy hoạch lại một số địa bàn dân cư phù hợp với việc phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh, xây dựng cơ sở hạ tầng, phòng chống kiểm soát ma tuý và chống tái trồng cây thuốc phiện một cách hiệu quả…